Doutor: non me retire a crema que é o que mellor me foi...

 

 

Presentación clínica


Fácil. Frecuencia media.

Paciente de 52 anos. Dende hai uns oito meses presenta lesións faciais que comezaron como pequenas pápulas e pústulas.

Probou distintos tratamentos tópicos, pero só obtiña alivio transitorio cunha crema de clobetasol ao 0,05%, inicialmente prescrita para un problema nos pés. Aplícaa diariamente na cara desde hai tres meses.

A pesar diso, o cadro continúa empeorando e acompáñase dunha intensa sensación de ardor.




Diagnóstico: dermatite rosaceiforme inducida por corticoides tópicos ou rosácea esteroidea.


Rosácea esteroidea

A aplicación prolongada de corticoides tópicos potentes sobre a cara pode producir un cadro que imita ou empeora unha rosácea.

Pode manifestarse con eritema persistente, ardor, flushing, pápulas, pústulas ou placas inflamatorias. Nalgúns pacientes adopta un patrón predominantemente perioral, periocular ou perinasal.

O corticoide reduce inicialmente a inflamación e proporciona unha melloría rápida. Porén, co uso continuado aparecen dependencia, perda de eficacia e empeoramento progresivo.

Idea clave: o alivio inmediato producido polo corticoide pode ocultar que, a medio prazo, está a perpetuar e agravar o cadro.

O círculo de dependencia


1. Melloría inicial

O corticoide diminúe rapidamente o eritema e a sensación de ardor.

2. Efecto rebote

Ao reducilo ou suspendelo aparecen vasodilatación, ardor e un brote inflamatorio intenso.

3. Reaplicación

O paciente volve utilizalo para aliviar o rebrote e establécese un ciclo de dependencia.

```

Pistas para recoñecela


Dato clínico Que orienta
Uso facial dun corticoide potente É o antecedente fundamental.
Melloría rápida pero transitoria Favorece que o paciente continúe aplicándoo.
Eritema, pápulas e pústulas Produce un aspecto semellante ao da rosácea inflamatoria.
Ardor ou proído intenso É frecuente, especialmente durante o efecto rebote.
Empeoramento ao suspendelo Suxire dependencia e rebote inducidos polo corticoide.

Diagnóstico práctico

Ante un cadro rosaceiforme facial, sempre hai que preguntar que produtos está a aplicar o paciente e en que zonas foron prescritos orixinalmente.


1
Preguntar

Revisar cremas, pomadas e tratamentos utilizados nos últimos meses.

2
Relacionar

Relacionar o inicio ou empeoramento co uso facial do corticoide.

3
Advertir

Explicar que pode existir un empeoramento transitorio durante a retirada.

```

Manexo

A medida fundamental é retirar o corticoide tópico. Porén, despois dun uso prolongado, a suspensión brusca pode provocar un rebrote moi intenso e favorecer que o paciente volva aplicalo.

Retirada do corticoide

  • Explicar previamente a posibilidade dun efecto rebote.
  • Realizar unha retirada gradual cando o uso fose prolongado.
  • Evitar reiniciar o corticoide ante o empeoramento transitorio.
  • Pode valorarse un inhibidor tópico da calcineurina como tratamento ponte.

Tratamento da inflamación rosaceiforme

  • Metronidazol tópico.
  • Ivermectina tópica.
  • Ácido azelaico tópico.
  • Doxiciclina oral en cadros moderados ou intensos.

Mensaxe para lembrar

Os corticoides tópicos potentes non deben utilizarse de forma mantida sobre a cara. Poden producir unha melloría inicial, pero tamén dependencia, rebote e unha dermatite rosaceiforme progresivamente máis intensa.

Resumo final

  • Causa: aplicación prolongada de corticoides tópicos, especialmente de alta potencia, na área facial.
  • Clínica: eritema, ardor, flushing, pápulas, pústulas ou placas inflamatorias.
  • Pista principal: melloría transitoria co corticoide e empeoramento ao suspendelo.
  • Problema: pode establecerse un ciclo de dependencia e reaplicación.
  • Manexo: retirada do corticoide, información sobre o rebote e tratamento específico do compoñente rosaceiforme.


Ante unha rosácea que mellora brevemente con corticoides pero despois empeora, pensa nunha rosácea esteroidea.

Comentarios

Publicar un comentario

Publicacións populares deste blog

Fotoprotección e vitamina D: como tomar o sol con seguridade sen quedar curto de vitamina D

Imaxe
  Controversia Fotoprotección e vitamina D: como tomar o sol con seguridade sen quedar curto de vitamina D A fotoprotección é unha das medidas máis importantes para previr o dano solar acumulado, o envellecemento prematuro da pel e o cancro cutáneo. Pero con frecuencia aparece unha dúbida razoable: se nos protexemos moito do sol, podemos ter déficit de vitamina D? A resposta práctica é que si é posible manter unha boa fotoprotección sen renunciar a uns niveis adecuados de vitamina D. A clave está en entender que non necesitamos queimarnos, broncearnos nin expoñernos durante moito tempo para sintetizar vitamina D. Idea clave: o obxectivo non é evitar o sol a toda costa, senón evitar o dano solar. A exposición debe ser breve, gradual, adaptada ao fototipo e sempre evitando a queimadura.
Ler máis

Que tratamento tópico elixo ante un paciente con queratoses actínicas?

  Pregunta clínica Que tratamento tópico elixo ante un paciente con queratoses actínicas? Ante múltiples queratoses actínicas sobre pel fotodanada, debemos tratar o campo de cancerización , non só as lesións visibles. Na práctica, a decisión adoita estar entre 5-fluorouracilo (5-FU), imiquimod e tirbanibulina. 5-FU é a opción de referencia cando se priorizan eficacia e experiencia clínica. Imiquimod é unha alternativa consolidada. Tirbanibulina resulta especialmente útil cando se precisa unha pauta moi curta e ben tolerada. Antes de comezar. Non tratar de forma automática unha lesión indurada, dolorosa, ulcerada, sangrante, moi hiperqueratósica ou claramente distinta. Neses casos hai que descartar enfermidade de Bowen ou carcinoma epidermoide e valorar biopsia ou derivación. 1. 5-FU, imiquimod ou tirbanibulina O 5-FU ao 5% dispón da mellor evidencia comparativa aos 12 meses: nun ensaio directo foi superior a imiquimod e tamén máis custo-efectivo. Isto convérteo no punto d...
Ler máis