Teño unha unlla de cor verde

Presentación clínica

Fácil. Frecuencia media.

Caso clínico

F.T. é un home de 48 anos que consultaba por outro motivo. Antes de marchar, dime:

«Por certo, podería mirarme unha uña do pé? É que se me puxo de cor verde».

F.T. traballa con calzado de seguridade pechado nun ambiente cálido e húmido. Descálzase e atopámonos con isto:

Cloroniquia: que facer ante unha uña verde?

Unha uña que cambia de cor e se volve verde adoita chamar a atención, pero non sempre require cultivos nin antibióticos por vía oral. Recoñecer o contexto clínico e corrixir a humidade e a onicólise permite resolver moitos casos con medidas locais.

Que é a cloroniquia?

A cloroniquia, tamén chamada síndrome das uñas verdes ou síndrome de Goldman-Fox, é unha coloración verdosa da lámina ungueal. Pode variar desde o verde amarelado ata o verde azulado e mesmo adquirir un ton verde anegrado.

A tríade clásica inclúe pigmentación verde, onicólise distolateral (separación da uña do leito ungueal) e paroniquia (inflamación dos pregamentos periungueais). Porén, non é necesario que estean presentes os tres signos. Na serie de Lee e colaboradores, o 82,4 % presentaba onicólise, pero só o 35,3 % tiña inflamación periungueal [2]. Habitualmente afecta a unha soa uña e é indolora.

A causa é sempre Pseudomonas aeruginosa?

O axente clásico é Pseudomonas aeruginosa, un bacilo gramnegativo oportunista que prolifera en ambientes húmidos. Produce pigmentos como piocianina e pioverdina, responsables da tonalidade verde. Poden atoparse outras bacterias e fungos, ben como axentes asociados, ben como colonizadores ou causas alternativas da pigmentación [1,3].

Un estudo retrospectivo de 34 pacientes atopou P. aeruginosa en 12 casos (35,3 %), mentres que en 22 (64,7 %) non se illou esta bacteria. Nunha serie anterior de 26 pacientes recollida nunha revisión, illouse en 23 (88,5 %) [2,3].

A interpretación é importante: o 64,7 % representa ausencia de illamento de Pseudomonas, non unha demostración de que outras bacterias causen esa porcentaxe de cloroniquias. A toma de mostras e a sensibilidade do cultivo poden influír nos resultados. Ademais, a identificación doutro microorganismo non demostra por si soa que sexa o causante [2].

A onicomicose concomitante é frecuente: describiuse en 23 de 34 pacientes (67,6 %) na serie citada. Isto non significa que todos precisen antifúnxicos nin que a cloroniquia sexa sempre unha infección mixta [2].

Por que aparece? Factores predispoñentes

O problema adoita comezar cando se combinan unha uña previamente alterada e un ambiente húmido. A onicólise crea un espazo entre a lámina e o leito ungueal no que queda retida a humidade, o que facilita a colonización.

• Contacto frecuente con auga, xabóns ou deterxentes: traballo doméstico, hostalaría, limpeza, peitearías e profesións sanitarias.
• Onicólise e microtraumatismos: manicuras agresivas, golpes, calzado axustado ou traumatismos repetidos.
• Enfermidades ungueais previas: onicomicose, psoríase ungueal ou paroniquia crónica.
• Uñas artificiais e esmaltes en xel: poden favorecer a aparición de espazos nos que queda retida a humidade.

Como se diagnostica? Cómpre facer un cultivo?

Nunha cloroniquia típica, localizada e sen signos de infección importante, o diagnóstico é fundamentalmente clínico e non é imprescindible obter un cultivo antes de comezar con medidas xerais e tratamento local. A ausencia de P. aeruginosa no cultivo non exclúe o cadro nin obriga, por si soa, a modificar a abordaxe inicial [1,2].

Na consulta convén valorar a cor e a súa distribución, a existencia de onicólise ou paroniquia, os traumatismos, o contacto coa auga e a posibilidade dunha onicomicose asociada. A dermatoscopia pode axudar a explorar a uña. Nas lesións atípicas, deben considerarse colorantes externos, micoses, alteracións ungueais asociadas á psoríase ou outras causas de pigmentación [1,3].

Solicitaremos un estudo microbiolóxico, especialmente ante unha presentación atípica, recidivante ou persistente, o fracaso do tratamento local, unha inflamación importante, a sospeita de infección invasiva ou se se considera a antibioterapia sistémica. Tamén ten especial interese cando o paciente é persoal sanitario en contacto con persoas vulnerables. Se sospeitamos unha onicomicose, engadiremos un estudo micolóxico segundo o contexto [1-3].

Tratamento: comezar polo máis sinxelo

1. Medidas xerais (son fundamentais)

1. Manter a uña o máis seca posible. Evitar a exposición prolongada á auga e secar coidadosamente despois de lavarse.
2. Recortar con coidado a porción da lámina xa desprendida, se pode facerse sen provocar lesións; non arrincar a parte adherida. Nos casos extensos, convén que o faga un profesional.
3. Para tarefas húmidas, utilizar luvas impermeables con luvas de algodón por debaixo, evitando a maceración e cambiándoas cando sexa necesario.
4. Suspender temporalmente as uñas artificiais, os esmaltes en xel e as manipulacións traumáticas. Tratar os factores que manteñen a onicólise (psoríase, onicomicose, rozamento etc.).

2. Vinagre diluído en auga: unha opción tópica accesible

O vinagre alimentario contén ácido acético, un antiséptico empregado como tratamento local da cloroniquia [1,3,4]. Para facilitar a súa aplicación, pode recomendarse unha pauta sinxela: mesturar unha parte de vinagre alimentario cunha parte de auga (dilución 1:1).

A solución pode utilizarse de dúas formas:

• Inmersión: introducir o dedo afectado na mestura durante uns 10 minutos.
• Compresas: empapar unha gasa na mesma mestura e mantela sobre a uña durante uns 10 minutos.

Como orientación práctica, realizar a aplicación dúas veces ao día durante 3-4 semanas, revisando a evolución. Despois, secar moi ben a uña e a pel circundante. Ambas as formas de aplicación son razoables; non hai estudos comparativos que demostren a superioridade dunha sobre a outra. Os tempos de contacto son orientativos, xa que a evidencia específica para o vinagre 1:1 é limitada [3,4].

Utilizar vinagre alimentario, non vinagre de limpeza nin ácido acético concentrado. A mestura pode provocar irritación na pel erosionada ou sensible, polo que debe suspenderse se aparece ardor intenso ou se a lesión empeora. Nunca mesturar vinagre con lixivia.

Outras opcións publicadas inclúen antisépticos de concentración coñecida (como a octenidina ou as formulacións sanitarias de hipoclorito), pero non é aconsellable recomendar dilucións caseiras de lixivia: a concentración final é difícil de controlar [1,3,4].

E se non mellora?

Antes de pasar a un antibiótico oral, comprobar que se corrixiron a humidade e a onicólise, que o diagnóstico é correcto e que non existe unha onicomicose que estea perpetuando o problema.

Se a evolución é desfavorable, convén obter un cultivo bacteriano e antibiograma e, cando estea indicado, un estudo micolóxico. Pode valorarse un antibiótico tópico activo fronte a Pseudomonas, segundo o contexto clínico; na literatura utilizáronse, entre outros, fluoroquinolonas ou aminoglicósidos tópicos [2,3].

A antibioterapia sistémica non é o seguinte paso automático ante calquera persistencia da cor. Resérvase para infeccións máis extensas, dolorosas, progresivas ou refractarias, e debe elixirse segundo o cultivo, o antibiograma, o paciente e os riscos do fármaco. O ciprofloxacino oral aparece descrito en series e revisións, pero isto non xustifica a súa utilización empírica sistemática [1-3]. Se existe absceso, celulite ou afectación xeral, a valoración debe ser prioritaria.

Engadimos antifúnxicos? Só se existe unha onicomicose concomitante que xustifique tratamento. O adecuado é confirmala cando proceda mediante exame micolóxico e tratala por separado; non engadir antifúnxicos «por se acaso» [2,3].

Un último matiz: a pigmentación pode tardar en desaparecer a medida que medra a uña. A persistencia da cor por si soa non demostra que siga existindo unha infección activa [3].

Unha situación especial: cloroniquia no persoal sanitario

A cloroniquia pode actuar como reservorio de P. aeruginosa. Describíronse episodios de transmisión relacionados con traballadores sanitarios, incluídos abrochos de infección de feridas cirúrxicas. O risco merece especial atención nos quirófanos, en neonatoloxía, nas unidades de críticos e na atención a pacientes inmunodeprimidos [3].

Por iso, ante unha uña verde nun profesional sanitario convén avaliar e tratar precozmente a lesión, evitar as uñas artificiais e os esmaltes que oculten a pigmentación, reforzar as medidas de hixiene e secado, e consultar con Saúde Laboral ou Prevención e Control de Infeccións para valorar os cultivos e a necesidade de adaptar temporalmente as tarefas ou o contacto con pacientes vulnerables. O uso de luvas non elimina por completo o risco, e tampouco existe unha norma universal que obrigue a apartar automaticamente a todo traballador afectado [3].

Resumo práctico para a consulta

Situación	Conduta recomendada
Uña verde típica, localizada e pouco sintomática	Diagnóstico clínico; medidas xerais e tratamento tópico. O cultivo non é imprescindible de entrada.
Onicólise ou humidade mantida	Recortar só a lámina desprendida e corrixir o ambiente húmido; son medidas fundamentais.
Vinagre diluído	Vinagre alimentario e auga a partes iguais (1:1). Inmersión ou compresas durante uns 10 minutos, dúas veces ao día; secar ben despois.
Sen melloría, recidiva ou presentación atípica	Revisar o diagnóstico e a adherencia; cultivo e antibiograma; valorar unha micose asociada.
Infección importante ou necesidade de antibiótico oral	Valorar a gravidade e escoller o tratamento dirixido segundo a microbioloxía e a sensibilidade.
Onicomicose concomitante	Antifúnxicos só se está indicada a súa utilización; non de forma rutineira.
Persoal sanitario	Tratar axiña e valorar a repercusión epidemiolóxica con Saúde Laboral/Control de Infeccións.

PARA LEMBRAR. Unha uña verde non implica necesariamente unha infección grave. A clave adoita estar debaixo da uña despegada e na humidade que a rodea. Non tratar a cor esquecendo a súa causa, non interpretar un cultivo negativo como exclusión de Pseudomonas e non comezar con antibióticos sistémicos sen unha indicación clara.

Bibliografía

1. Baran R, Richert B. Green nail: Etiology and treatment of chloronychia. Hand Surg Rehabil. 2024;43:101653. DOI: 10.1016/j.hansur.2024.101653.
2. Lee H, Mun JH, Cho S, Park H. Clinical analysis of Pseudomonas aeruginosa-positive and -negative green nail syndrome cases: A single center retrospective analysis. J Dermatol. 2021. DOI: 10.1111/1346-8138.15832.
3. Schwartz RA, Reynoso-Vasquez N, Kapila R. Chloronychia: The Goldman–Fox syndrome – Implications for patients and healthcare workers. Indian J Dermatol. 2020;65:1-4. DOI: 10.4103/ijd.IJD_277_19.
4. Baboun D, Yaghi M, Keri JE, Morrison BW. Natural treatment options for nail disorders. Skin Appendage Disord. Publicación electrónica de 2023. DOI: 10.1159/000534629.

Información dirixida a profesionais sanitarios e estudantes. Os tratamentos tópicos publicados baséanse principalmente en series de casos e revisións; deben individualizarse.

Teño un vultiño doloroso na orella

Presentación clínica

Fácil. Frecuencia alta.

Antonio ten 76 anos. Consulta por un pequeno vulto que lle apareceu hai tres meses na orella esquerda. Non lle daba demasiada importancia, ata que comezou a molestarlle algo tan cotián como apoiar a orella na almofada para durmir.

Cando exploramos a lesión e a palpamos, tamén lle doe.

Picaduras de carrachas e enfermidade de Lyme: como previlas e que facer se atopamos unha

Presentación clínica

Unha carracha adherida debe retirarse canto antes. Pero atopar unha carracha non equivale a ter a enfermidade de Lyme e non xustifica, por si só, prescribir antibióticos. Resumimos seis preguntas prácticas para previr, recoñecer e manexar estas situacións.

UN VULTO BRILLANTE QUE DEFORMA A UNLLA

Presentación clínica

Doado. Frecuencia alta.

A presenza dunha pequena lesión elevada, branda e de superficie brillante na parte distal dun dedo debe facernos pensar nun quiste mixoide dixital, especialmente cando se localiza preto da unlla. E hai unha pista que pode ser aínda máis rechamante ca o propio quiste: un suco lonxitudinal na lámina ungueal.

Quiste mixoide dixital situado próximo ao pregamento ungueal proximal. Apréciase a alteración lonxitudinal da lámina ungueal secundaria á afectación da matriz.

O quiste mixoide dixital, tamén denominado quiste mucoso dixital ou pseudoquiste mixoide, é unha lesión benigna que aparece habitualmente preto da articulación interfalánxica distal (IFD) e do aparato ungueal.

Adoita medir menos de 1 cm e preséntase como unha pequena tumoración redondeada, lisa, de cor da pel ou lixeiramente translúcida. Xeralmente é asintomática, aínda que pode resultar dolorosa se se inflama ou sofre un traumatismo. Nalgunhas ocasións pode drenar espontaneamente un material transparente, viscoso e pegañento.

Por que aparece?

É máis frecuente a partir da sexta década da vida e existe unha asociación ben coñecida coa artrose da articulación interfalánxica distal. Nas persoas máis novas, os traumatismos repetidos ou o uso continuado do dedo tamén poden contribuír á súa aparición.

Na maior parte dos casos trátase de pequenos ganglións relacionados coa articulación subxacente, especialmente cando existen cambios dexenerativos articulares. 

Representación esquemática dun quiste mixoide relacionado coa articulación interfalánxica distal. O contido é xelatinoso e rico en ácido hialurónico.

 

 A unlla pode darnos a pista

Este é probablemente un dos aspectos máis interesantes do quiste mixoide desde o punto de vista clínico.

Cando a lesión se sitúa próxima ao pregamento ungueal proximal pode comprimir a matriz da uña. Como a matriz é a responsable de formar a lámina ungueal, unha presión mantida sobre unha pequena zona pode alterar o seu crecemento.

Quiste → presión sobre a matriz → alteración da formación da lámina → suco lonxitudinal

O resultado pode ser unha depresión ou canle lonxitudinal da lámina, é dicir, unha auténtica distrofia canaliforme ungueal. Nalgúns pacientes esta alteración pode resultar máis evidente ca o propio quiste.

Necesitamos probas complementarias?

Na maioría dos casos, non. O diagnóstico adoita ser clínico pola combinación dunha morfoloxía e dunha localización características.

Cando a lesión é subungueal, presenta unha aparencia atípica ou existen dúbidas diagnósticas, poden ser útiles as probas de imaxe e, excepcionalmente, a biopsia.

Unha radiografía pode resultar útil cando queremos valorar a existencia de artrose ou osteófitos da articulación interfalánxica distal, aínda que non é necesaria de forma sistemática.

Sempre hai que tratalo?

Non. Un quiste pequeno e asintomático pode simplemente observarse.

O tratamento pode considerarse cando existe dor, episodios repetidos de inflamación ou drenaxe, adelgazamento da pel, unha deformidade ungueal importante ou repercusión funcional ou estética.

Opcións de tratamento

Opción	Vantaxe principal	Limitación
Observación	Adecuada se é asintomático. Evita procedementos innecesarios.	O quiste pode persistir ou recidivar.
Drenaxe + terapia compresiva	Técnica sinxela e minimamente invasiva. A presión mantida pode favorecer o colapso do quiste, a fibrose e diminuír o seu recheo tras a drenaxe.	Pode recidivar e a evidencia dispoñible é máis limitada ca para a cirurxía.
Crioterapia	Procedemento ambulatorio relativamente sinxelo.	Posibilidade de recidiva e lesión local dos tecidos.
Escleroterapia	Alternativa non cirúrxica cunha boa taxa de resposta.	Pode producir dor, inflamación e recidiva.
Cirurxía	É a opción coa maior taxa de curación; nas revisións sistemáticas aproxímase ao 95 %.	Risco de cicatriz, rixidez, dor ou infección.

Os procedementos conservadores teñen como principal inconveniente a recidiva. A cirurxía é o tratamento coa maior taxa de curación, especialmente cando se aborda adecuadamente a lesión e, cando procede, os cambios articulares asociados.

Para lembrar

Ante un pequeno vulto brillante ou translúcido próximo a unha articulación interfalánxica distal, especialmente nunha persoa con artrose, debemos pensar nun quiste mixoide. Se ademais atopamos un suco lonxitudinal ou unha distrofia canaliforme da uña, a propia uña pode estar indicándonos onde está o problema.

Bibliografía e fontes de interese

British Association of Dermatologists. Digital myxoid cysts. Actualización setembro de 2024. British Association of Dermatologists .

Jabbour S, Kechichian E, Haber R, Tomb R, Nasr M. Management of digital mucous cysts: a systematic review and treatment algorithm. International Journal of Dermatology. 2017;56:701-708. PubMed .

Laulan J, Chammas M. Digital mucous cyst. Hand Surgery & Rehabilitation. 2024. PubMed .

DermNet NZ. Digital myxoid pseudocyst. DermNet .

Inflamación periungueal: paroniquia (perionixis)

 

Paroniquia: aguda ou crónica, que facer?

A paroniquia (ou perionixis) é a inflamación dos tecidos que rodean a unlla e un dos trastornos ungueais máis frecuentes. Aínda que a primeira vista todas poden parecer semellantes, distinguir entre unha paroniquia aguda e unha paroniquia crónica é fundamental porque o seu mecanismo e tratamento son diferentes.

Regra práctica:
Pus ou absceso → pensar en paroniquia aguda.
Perda da cutícula → pensar en paroniquia crónica.

Nicotinamida na prevención do carcinoma epidermoide cutáneo

 

Prevención cancro de pel

Cando debo utilizar nicotinamida para previr novos carcinomas epidermoides?

En pacientes con varios carcinomas cutáneos previos, a nicotinamida pode ser unha medida adicional para reducir a aparición de novos tumores. Non substitúe a fotoprotección, o tratamento das queratoses actínicas nin o seguimento dermatolóxico.

Resposta práctica. Pode ofrecerse nicotinamida 500 mg por vía oral cada 12 horas a pacientes inmunocompetentes con antecedentes de dous ou máis carcinomas epidermoides. O beneficio mantense mentres se toma. Non a recomendaría de rutina en receptores dun transplante de órgano sólido.

Quen é un bo candidato?

O perfil mellor estudado é o dun paciente:

Inmunocompetente

A evidencia máis sólida procede de pacientes sen inmunosupresión.

Con tumores previos

Especialmente se presentou dous ou máis carcinomas epidermoides nos últimos anos.

Con risco persistente

Fotodano extenso, numerosas queratoses actínicas ou aparición repetida de novos carcinomas.

Non é prevención primaria. Non hai evidencia suficiente para recomendala de forma xeral a calquera persoa con fotodano ou queratoses actínicas illadas que nunca presentase un carcinoma cutáneo.

Que beneficio podo explicar?

No ensaio ONTRAC, 386 pacientes de alto risco recibiron nicotinamida 500 mg cada 12 horas ou placebo durante 12 meses. A nicotinamida reduciu aproximadamente un 30% a aparición de novos carcinomas epidermoides.

O matiz importante: o efecto desapareceu tras suspender o tratamento. Polo tanto, non debemos presentala como unha intervención dun ano que deixe unha protección permanente.

Como a utilizo na práctica?

1. Confirmar o perfil de risco: paciente inmunocompetente con dous ou máis carcinomas epidermoides previos.
2. Manter as medidas básicas: fotoprotección, autoexploración, revisións e tratamento de queratoses actínicas e carcinomas incipientes.
3. Prescribir nicotinamida 500 mg cada 12 horas. A pauta estudada foi de 12 meses.
4. Revisar a tolerancia e a adherencia. O beneficio depende de que o paciente continúe tomándoa.

Seguridade

En xeral tolérase ben. Os efectos adversos máis habituais son gastrointestinais e adoitan mellorar ao reducir a dose ou suspendela.

Analítica

Á dose utilizada como quimioprevención non adoita requirir unha monitorización analítica específica.

Duración

A evidencia principal é de 12 meses. A duración óptima máis alá dese período non está ben definida.

Que ocorre nos pacientes transplantados?

En receptores dun transplante de órgano sólido, o ensaio ONTRANS incluíu 158 pacientes e non atopou unha redución de novos carcinomas queratinocíticos, carcinomas epidermoides, basocelulares nin queratoses actínicas con nicotinamida 500 mg cada 12 horas durante 12 meses.

Conclusión práctica: non utilizar nicotinamida como estratexia estándar de quimioprevención en transplantados. A falta de recomendación débese principalmente a que non se demostrou un beneficio clínico claro, non a problemas importantes de toxicidade.

Algoritmo de peto

Situación	Conduta práctica
Inmunocompetente con 2 ou máis carcinomas previos	Valorar nicotinamida 500 mg cada 12 horas como medida adicional.
Só fotodano ou queratoses actínicas, sen cancro cutáneo previo	Non recomendala de forma sistemática.
Receptor dun transplante de órgano sólido	Non utilizala de rutina; priorizar o seguimento especializado e outras estratexias preventivas.
Paciente que suspende o tratamento	Explicar que o beneficio preventivo non se mantén despois de retirala.

Lagoas de coñecemento

• Non coñecemos ben a duración óptima do tratamento máis alá de 12 meses.
• Non está demostrado que reduza os carcinomas epidermoides agresivos, as metástases ou a mortalidade.
• En transplantados, os datos son conflitivos e necesítanse novos ensaios.

Mensaxe para lembrar

Nicotinamida 500 mg cada 12 horas é unha opción sinxela e ben tolerada de prevención secundaria en pacientes inmunocompetentes con dous ou máis carcinomas epidermoides previos. Pode reducir a aparición de novos carcinomas epidermoides mentres se mantén o tratamento. Non substitúe as medidas habituais e non debe utilizarse de rutina en pacientes transplantados.

Fontes principais

1. Chen AC et al. A Phase 3 Randomized Trial of Nicotinamide for Skin-Cancer Chemoprevention. N Engl J Med. 2015;373:1618-1626. Acceso.
2. Allen NC et al. Nicotinamide for Skin-Cancer Chemoprevention in Transplant Recipients. N Engl J Med. 2023;388:804-812. Acceso.
3. Stratigos AJ et al. European consensus-based interdisciplinary guideline for invasive cutaneous squamous cell carcinoma. Part 1: Diagnostics and prevention — Update 2026. Eur J Cancer. 2026. doi:10.1016/j.ejca.2026.116763.

Contido dirixido a profesionais sanitarios. Individualizar a indicación e manter sempre a fotoprotección, o tratamento das lesións precursoras e o seguimento clínico.

Doutor: non me retire a crema que é o que mellor me foi...

 

 

Presentación clínica

Fácil. Frecuencia media.

Paciente de 52 anos. Dende hai uns oito meses presenta lesións faciais que comezaron como pequenas pápulas e pústulas.

Probou distintos tratamentos tópicos, pero só obtiña alivio transitorio cunha crema de clobetasol ao 0,05%, inicialmente prescrita para un problema nos pés. Aplícaa diariamente na cara desde hai tres meses.

A pesar diso, o cadro continúa empeorando e acompáñase dunha intensa sensación de ardor.

Diagnóstico: dermatite rosaceiforme inducida por corticoides tópicos ou rosácea esteroidea.

Rosácea esteroidea

A aplicación prolongada de corticoides tópicos potentes sobre a cara pode producir un cadro que imita ou empeora unha rosácea.

Pode manifestarse con eritema persistente, ardor, flushing, pápulas, pústulas ou placas inflamatorias. Nalgúns pacientes adopta un patrón predominantemente perioral, periocular ou perinasal.

O corticoide reduce inicialmente a inflamación e proporciona unha melloría rápida. Porén, co uso continuado aparecen dependencia, perda de eficacia e empeoramento progresivo.

Idea clave: o alivio inmediato producido polo corticoide pode ocultar que, a medio prazo, está a perpetuar e agravar o cadro.

O círculo de dependencia

1. Melloría inicial

O corticoide diminúe rapidamente o eritema e a sensación de ardor.

2. Efecto rebote

Ao reducilo ou suspendelo aparecen vasodilatación, ardor e un brote inflamatorio intenso.

3. Reaplicación

O paciente volve utilizalo para aliviar o rebrote e establécese un ciclo de dependencia.

```

Pistas para recoñecela

Dato clínico	Que orienta
Uso facial dun corticoide potente	É o antecedente fundamental.
Melloría rápida pero transitoria	Favorece que o paciente continúe aplicándoo.
Eritema, pápulas e pústulas	Produce un aspecto semellante ao da rosácea inflamatoria.
Ardor ou proído intenso	É frecuente, especialmente durante o efecto rebote.
Empeoramento ao suspendelo	Suxire dependencia e rebote inducidos polo corticoide.

Diagnóstico práctico

Ante un cadro rosaceiforme facial, sempre hai que preguntar que produtos está a aplicar o paciente e en que zonas foron prescritos orixinalmente.

1

Preguntar

Revisar cremas, pomadas e tratamentos utilizados nos últimos meses.

2

Relacionar

Relacionar o inicio ou empeoramento co uso facial do corticoide.

3

Advertir

Explicar que pode existir un empeoramento transitorio durante a retirada.

```

Manexo

A medida fundamental é retirar o corticoide tópico. Porén, despois dun uso prolongado, a suspensión brusca pode provocar un rebrote moi intenso e favorecer que o paciente volva aplicalo.

Retirada do corticoide

• Explicar previamente a posibilidade dun efecto rebote.
• Realizar unha retirada gradual cando o uso fose prolongado.
• Evitar reiniciar o corticoide ante o empeoramento transitorio.
• Pode valorarse un inhibidor tópico da calcineurina como tratamento ponte.

Tratamento da inflamación rosaceiforme

• Metronidazol tópico.
• Ivermectina tópica.
• Ácido azelaico tópico.
• Doxiciclina oral en cadros moderados ou intensos.

Mensaxe para lembrar

Os corticoides tópicos potentes non deben utilizarse de forma mantida sobre a cara. Poden producir unha melloría inicial, pero tamén dependencia, rebote e unha dermatite rosaceiforme progresivamente máis intensa.

Resumo final

• Causa: aplicación prolongada de corticoides tópicos, especialmente de alta potencia, na área facial.
• Clínica: eritema, ardor, flushing, pápulas, pústulas ou placas inflamatorias.
• Pista principal: melloría transitoria co corticoide e empeoramento ao suspendelo.
• Problema: pode establecerse un ciclo de dependencia e reaplicación.
• Manexo: retirada do corticoide, información sobre o rebote e tratamento específico do compoñente rosaceiforme.

Ante unha rosácea que mellora brevemente con corticoides pero despois empeora, pensa nunha rosácea esteroidea.