Paroniquia: aguda ou crónica, que facer?
A paroniquia (ou perionixis) é a inflamación dos tecidos que rodean a unlla e un dos trastornos ungueais máis frecuentes. Aínda que a primeira vista todas poden parecer semellantes, distinguir entre unha paroniquia aguda e unha paroniquia crónica é fundamental porque o seu mecanismo e tratamento son diferentes.
Pus ou absceso → pensar en paroniquia aguda.
Perda da cutícula → pensar en paroniquia crónica.
Paroniquia aguda: buscar o absceso
A paroniquia aguda adoita evolucionar en menos de 6 semanas e preséntase con dor, eritema e tumefacción do pregue ungueal. A causa bacteriana máis habitual é Staphylococcus aureus, aínda que cómpre lembrar outras posibilidades, especialmente o panadizo herpético.
O manexo depende fundamentalmente dunha pregunta: hai unha colección purulenta?
| Situación | Conduta práctica | |
|---|---|---|
| Inflamación sen absceso | Baños mornos con antisépticos, tratamento local e evitar novos traumatismos. | |
| Absceso ou pus visible | Drenaxe. Os antibióticos non substitúen unha drenaxe axeitada. | |
| Celulite extensa, síntomas sistémicos, inmunosupresión ou mala evolución | Considerar antibioterapia sistémica. | |
| Vesículas agrupadas e moi dolorosas | Pensar en panadizo herpético: NON drenar. | |
O cultivo non é imprescindible en todos os casos, pero pode resultar útil ante infeccións importantes, recorrencias, mala resposta ao tratamento ou sospeita dun microorganismo pouco habitual.
A presenza de vesículas moi dolorosas, sen verdadeiro pus, debe facer sospeitar infección polo virus herpes simple. Non se debe realizar incisión nin drenaxe, xa que pode favorecer complicacións.
Paroniquia crónica: non é simplemente unha infección por Candida
Cando a inflamación persiste máis de 6 semanas, especialmente se afecta o pregue proximal e se perdeu a cutícula, debemos pensar nunha paroniquia crónica.
A clave para entendela é considerala fundamentalmente unha dermatite irritativa ou de contacto, favorecida pola exposición repetida á auga, deterxentes, produtos químicos e pequenos traumatismos. A colonización por bacterias ou Candida pode aparecer secundariamente, pero a paroniquia crónica non debe tratarse de maneira rutineira como unha candidíase.
Isto ten unha consecuencia terapéutica importante: o tratamento baséase en protexer o pregue ungueal e controlar a inflamación. O corticoide tópico constitúe o tratamento farmacolóxico de primeira liña. Un ensaio clínico mostrou que a metilprednisolona tópica era superior ao itraconazol ou á terbinafina sistémicos, apoiando o carácter fundamentalmente inflamatorio do proceso.
Os antifúnxicos sistémicos, polo tanto, non deben empregarse de maneira rutineira e deberían reservarse para situacións nas que exista unha infección fúnxica relevante documentada.
Protexer as mans forma parte do tratamento
Na paroniquia crónica, prescribir un corticoide sen corrixir os factores desencadeantes pode conducir ao fracaso terapéutico. As medidas de protección deberían explicarse ao paciente de maneira moi concreta:
- Reducir ao máximo o contacto prolongado ou repetido coa auga e utilizar luvas impermeables para traballos húmidos; se se van levar bastante tempo, poden usarse luvas de algodón por debaixo.
- Evitar o contacto directo con deterxentes, disolventes e outros irritantes, e secar coidadosamente as mans, especialmente arredor das uñas.
- Aplicar emolientes varias veces ao día, sobre todo despois do lavado.
- Non cortar nin manipular as cutículas: constitúen unha barreira protectora entre o pregue e a lámina ungueal.
- Evitar morder as unllas, arrincar padrastros e realizar manicuras agresivas.
- Non manter durante períodos innecesariamente prolongados unhas luvas húmidas por dentro, porque a suor tamén favorece a irritación.
Aguda fronte a crónica: comparación rápida
| Característica | Paroniquia aguda | Paroniquia crónica |
|---|---|---|
| Duración | < 6 semanas | > 6 semanas |
| Mecanismo principal | Infección, habitualmente bacteriana | Inflamación/dermatite por irritantes |
| Pista clínica | Pus / absceso | Perda de cutícula |
| Dor | Habitualmente aguda e intensa | Leve ou recorrente |
| Cambios ungueais | Menos habituais | Surcos de Beau, onicorrexe |
| Tratamento clave | Drenar se existe absceso | Protección + corticoide tópico |
Para lembrar
- Aguda: antes de prescribir un antibiótico, preguntarse se existe un absceso que necesite drenaxe.
- Vesículas: pensar en herpes e non drenar.
- Crónica: pensar en dermatite, non nunha candidíase primaria.
- Crónica unilateral e refractaria: valorar biopsia para descartar outras causas, incluída unha neoplasia.
Bibliografía seleccionada
- Bacterial and viral infections of the nail unit: Tips for diagnosis and management. Hand Surg Rehabil. 2022. DOI: 10.1016/j.hansur.2022.11.006.
- Acute and Chronic Paronychia of the Hand. J Am Acad Orthop Surg. 2014. DOI: 10.5435/JAAOS-22-03-165.
- Tosti A, et al. Topical steroids versus systemic antifungals in the treatment of chronic paronychia. J Am Acad Dermatol. 2002. DOI: 10.1067/mjd.2002.122191.
- Diagnosis Using the Proximal and Lateral Nail Folds. Dermatol Clin. 2015. DOI: 10.1016/j.det.2014.12.004.
Ningún comentario:
Publicar un comentario